محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

101

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

مقاله‌اى نوشت . « 1 » سپس بار ديگر در 1920 بدين موضوع بازگشت و در « يادداشت‌هايى بر سفر داوران تورات » « 2 » چنين گفت : پاره‌اى از قبيله‌هاى عبرانى در روزگار هيكسوسيان در مصر ماندگار شده و سپس از آنجا بيرون رانده شده‌اند . و اين با آمدن ابراهيم خليل ( ع ) به مصر و سپس بيرون رفتن او از آنجا ، هماهنگ است . « 3 » از سوى ديگر ، « تحوتمس » سوم ، يك گروه از عبرانيان را كه « يعقوب ال » خوانده مىشدند ، در فلسطين يافت كه ادوميان آنها را از كنعان به آنجا رانده بودند ( - فراز يعقوب از عيسو ) . اينان سپس از پى درگيرى با آراميان ، راه بازگشت به سرزمين خويش ، كنعان را پيش گرفتند ( - درگيرى خابيروها حوالى سال 1400 ق . م ) ، و « لابان » ، پدر زن و دايى يعقوب آنها را دنبال مىكرد . اين خابيروها كه همان « عابيروها » يعنى عبرانيان هستند ، سپس راه خود را به سوى « شكيم » گرداندند و گروهى از آن‌ها كه يوسف و چه بسا « شمعون » و « لاوى » نيز با آنها بودند ، حوالى سال 1435 پيش از ميلاد و در روزگار « آمن حوتپ » دوم راه مصر را پيش گرفتند و بر اساس ترجمهء هفتادى تورات ، 215 سال در آنجا گذراندند . « 4 » اما بيشتر اسرائيليان همچنان در فلسطين ماندند و به جايى كوچ نكردند . و از اينجاست كه نام قبيلهء « اشير » در اسناد « ستى » اول ( 1309 - 1291 ق . م ) و « رامسس » دوم ( 1290 - 1224 ق . م ) آمده است . داستان اسرائيليان در روزگار « مرنپتاح » و دورهء آشوب پس از مرگ او نيز كم و بيش همين‌گونه است . « 5 » اما برجسته‌ترين ويژگى ديدگاه « گروسمان » فشرده ساختن رويدادها در كمترين زمان ممكن است . از ديدگاه او خابيروها ، موجى از موج‌هاى جنگاوران آرامىاند و روزگارشان پيش از روزگار رويدادهايى است كه براى اسرائيليان پيش آمده است . اينان پيرامون سال 1300 پيش از ميلاد به فلسطين مىرسند و گروهى از آنان مستقيم به مصر مىروند و فقط طى دو نسل در آنجا مىمانند - زمانى كه با گزارش‌هاى كهن اسرائيلى هم جور درمىآيد « 6 » و

--> ( 1 ) . C . F . Burney , Israel Settlement in Canaan ، 1978 . ( 2 ) . C . F . Burney , The Book of Judges ، 1920 . ( 3 ) . سفر پيدايش ، 12 : 10 - 20 . ( 4 ) . سفر خروج ، 12 : 40 - 41 . گفتنى است كه پاره‌اى از گزارش‌هاى اسلامى نيز همين ديدگاه را دارند ، بنگريد به : ابو الفداء ، المختصر فى اخبار البشر ، 1 / 20 ؛ ابن حزم ، الفصل فى اعلل و الاهواء و الغل ، 1 / 10 . ( 5 ) . A . Lods , op - cit , p . 184 - 185 . ( 6 ) . سفر پيدايش ، 15 : 16 ؛ سفر خروج ، 1 : 6 - 8 ، 6 : 20 .